18 tháng 10, 2026
Suy ngẫm/Rửa chén để rửa chén
Một lời dạy nổi tiếng của Thiền sư Thích Nhất Hạnh, và vì sao nó lại hợp với người làm phần mềm trong thời đại đa nhiệm và AI hơn bao giờ hết.
Trong cuốn Phép lạ của sự tỉnh thức, Thiền sư Thích Nhất Hạnh viết về một điều rất bình thường: rửa chén.
Thầy dạy rằng có hai cách rửa chén. Cách thứ nhất là rửa chén cho xong để còn đi uống trà. Cách thứ hai là rửa chén để rửa chén: biết mình đang rửa chén, cảm nhận dòng nước ấm, từng chiếc chén trong tay.
Nếu ta rửa chén mà chỉ nghĩ đến tách trà đang chờ, thì khi uống trà, ta cũng sẽ nghĩ đến việc khác. Và cứ thế, ta không bao giờ thật sự sống trọn một khoảnh khắc nào.
Người làm phần mềm và “rửa chén cho xong”
Một ngày làm việc điển hình: đang viết code thì có tin nhắn, đang trả lời tin nhắn thì có cuộc họp, đang họp thì mở thêm một tab để “xem nhanh”. Cuối ngày, mọi thứ đều được làm một nửa.
Đa nhiệm cho ta cảm giác bận rộn và hiệu quả. Nhưng phần lớn thời gian, ta chỉ đang chuyển qua chuyển lại giữa nhiều việc, và mỗi lần chuyển là mất một chút tập trung.
Mỗi lúc một việc
Thực tập “rửa chén để rửa chén” trong công việc có thể rất cụ thể:
- Khi review code, chỉ review code. Tắt thông báo trong 30 phút.
- Khi nghe đồng nghiệp nói, thật sự lắng nghe. Không gõ phím, không nghĩ câu trả lời trong lúc người kia đang nói.
- Khi làm việc với AI agent, đọc kỹ những gì nó làm. Không lướt qua rồi bấm chấp nhận.
- Khi ăn trưa, chỉ ăn trưa. Không màn hình.
Không chậm hơn, mà sâu hơn
Mỗi lúc một việc nghe có vẻ chậm. Nhưng làm trọn vẹn một việc thường nhanh hơn làm dở dang ba việc rồi quay lại sửa.
Và quan trọng hơn: cái tâm vội vã khi rửa chén cũng chính là cái tâm vội vã khi viết code, khi trò chuyện, khi vẽ tranh. Tập chậm lại ở việc nhỏ là tập cho cả đời sống.
Lần tới khi rửa chén, thử rửa chén để rửa chén xem.